De kerkepaadjes …

Voor de Weipoorter zijn kerkpaden (lokaal: kerkepaadjes) een vanzelfsprekend fenomeen. Dat de Weipoort gezegend is met drie van dergelijke paden is eigenlijk best bijzonder. Waar er in vroeger jaren duizenden van dergelijke voetpaden geweest moeten zijn, zijn er nu in Nederland nog zo een dertigtal over. 10% van dat aantal begint of eindigt in de Weipoort en de buurtschappen Gelderswoude en Zuidbuurt.

Het Lange en het Korte Kerkepad zijn twee parallelle kerkepaden door de Westbroekpolder ussen Zuidbuurt en Weipoort. Het Gelderswoudse kerkepad vormt niet alleen de verbinding tussen Weipoort en Gelderswoude, maar is ook een landscheiding tussen de Oostbroek- en de Gelderswoudse Polder.

Het Gelderswoudse Kerkepad lijkt de oudste van de drie. Het oude kerckpadt is vermeldt op de oude kaarten van Het Ambacht Soeterwoude uit 1635. De kaart van het Ambacht Soeterwoude is een weergave van de omgeving van voor het Beleg van Leiden.Het Kerckpad ligt dan nog naast de toen nog bestaande kerckvaert. Het begin van deze vaart is nu nog herkenbaar naast de kwakel over de Weipoortsevliet.
Het verlengde van de Weypoortschewegh is toen ter tijd onder de naam Den Ommedijck ofte Otwegh te kaart gesteld. Bijzonder is verder dat de Nieuwe weg op de kaart van het Ambacht Soeterwoude nog als Kerckwegh vermeldt staat.

De naam Kerkweg komt overeen met een passage uit “Belegeringhe der stad Leyden” uit 1606. De verhandeling is in diverse publicaties uit de 19e eeuw geparafraseerd overgenomen. “Men werd daar dien dag met niet minder vreugde gewaar , hoe het water tegen het huis te Zwieten liep ; ook zag men dat een polderdijk, achter de Weipoort liggende, doorgestoken was en het land aldaar blank en onder water lag. Boisot en de zijnen brandden van begeerte hunnen weg te vervolgen en den geringen afstand , die hen nog van de benarde stad scheidde , af te leggen; er was daartoe echter geene gelegenheid , daar de weiden, door welke men stadwaarts had moeten roeien, niet meer dan een voet water inhadden , en de galeyen van anderhalf tot twee voet en dieper gingen ; ook de weg van Zoeterwoude naar Zwieten, de dusgenoemde kerkweg, die er doorliep , zou den verderen tocht vooreerst verhinderd hebben . Men zag zich dus verplicht op de wetering het wassen van het water , bij gunstiger wind dan thans , geduldig af te wachten ;”

Het onderwater zetten van half Zuid-Holland om de Leidenaren te ontzetten was behoorlijk ontwrichtend voor de toenmalige maatschappij. De doorbroken Kerckwegh is net als vele andere zaken vernieuwd en van dat moment als de Nieuwe Weg op de kaarten bekend staan.

De kaart van Rijnland uit 1668 van de hand van Jan Pietersz Dou, laat een iets ander beeld zien. De Kerck Wegh heet nu Nieuwe wegh en het in deze kaart ingetekende korte Kerkepad wordt Korte Kerk laan genoemd. Het huidige Gelderswoude pad heeft in dezelfde kaart Lange Kerk laan als naam meegekregen. Het is lastig om achteraf te bepalen welke gegevens zijn gebruikt om een kaart te maken. En of een kaart ook de juiste weergave van de situatie op dat moment van het maken van de kaart is. Helder is wel dat de kerkpaden een lange historie in het gebied hebben.

Kerkpaden werden vooral ’s zondags gebruikt om naar de kerk te gaan, als er geen gewone weg tussen de woonplek en de kerk aanwezig was. Vaak trok men vaak noodgedwongen dwars door het landschap, zonder daarbij gehinderd te worden door een geweigerd recht van overpad. Veel kerkpaden zijn in onbruik geraakt. In sommige plekken, waaronder de Weipoort, zijn ze nog aanwezig, omdat ze vaak ook nog op een andere manier worden gebruikt.

Wellicht is het gegeven dat op het tracé van de (oude) Kerckwegh de Nieuwe Weg is aangelegd een aanwijzingen dat ook vele andere kerkpaden tot weg zijn gepromoveerd. Dat lot was het Lange Kerkepad ook bijna overkomen. In de begrotingsvergadering van de Zoeterwoudse Raad van december 1950 is de vraag om van het Lage Kerkepad een weg te maken uitvoering aan de orde geweest. De krappe begroting van Zoeterwoude gaf ondanks hoopgevende baten uit de ondernemingsbelasting de doorslag. Aan enige cultuur-historische overweging werd geen woord vuil gemaakt.

De Kerkepaadjes zijn voor de bewoners in de buurt ook een bekend wandelrondje en hardloopparcours. Het rondje Weipoort, Lange Kerkepad, Zonnegaarde, Zuidbuurt en Korte Kerkepad meet om en nabij de 2850 meter. Voorzover bekend is het parcoursrecord gelopen in de jaren ’80 van de twintigste eeuw 9:39. Voor een amateur in die jaren een hele knappe tijd.